Inspekcja Transportu Drogowego, choć nie stanowi zbyt licznej formacji, to wypełnia lukę i realizuje cele w zakresie uporządkowania rynku transportu drogowego krajowego i międzynarodowego, a od 1 maja 2004 r. również rynku wspólnotowego w Unii Europejskiej.
Obecnie coraz rzadziej spotyka się przewozy wykonywane bez stosownych uprawnień (licencji, zaświadczenia o przewozach na potrzeby własne), jak też bez wniesienia opłaty za przejazd po drogach krajowych tzw. „winiety”.

Ograniczenie szarej strefy w usługach transportowych, to również określone korzyści dla przewoźników wykonujących je profesjonalnie i z zgodnie przepisami. Łatwiejsze, bowiem jest negocjowanie z kontrahentami z uwzględnieniem rzeczywistych kosztów, bez obawiania się nieuczciwej konkurencji.

Duży postęp nastąpił również w transporcie drogowym towarów niebezpiecznych. Obok specjalistycznych kontroli na drogach, powołana została również instytucja doradcy do spraw bezpieczeństwa w przewozach tych towarów. Każdy podmiot zajmujący się przewozem, wytwarzaniem, załadunkiem towarów niebezpiecznych jest zobowiązany wyznaczyć wyszkolonego doradcę, który czuwa nad prawidłowym wykonywaniem przewozów.

Działanie Inspekcji to również ochrona krajowego rynku, polegająca na kontroli przewoźników zagranicznych wykonujących przewozy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie posiadania stosownych zezwoleń i innych dokumentów oraz stanu technicznego pojazdów. Dotyczy ona także przestrzegania rozporządzeń WE w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz umowy europejskiej o czasie pracy kierowców – AETR.

Kontrola samochodów ciężarowych oraz autobusów i autokarów przyczyniła się do poprawy bezpieczeństwa w ruchu drogowym, aczkolwiek niemożliwym jest wyeliminowanie nieodpowiedzialnych i brawurowych zachowań kierowców oraz jazdy pod wpływem alkoholu. Inspektorzy w województwie podlaskim stwierdzili kilkanaście takich sytuacji, które zostały następnie przekazane do dalszego prowadzenia przez Policję.